Luật Trí tuệ nhân tạo của Việt Nam: bốn điểm doanh nghiệp dùng AI cần nắm

Quốc hội khóa XV thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo ngày 10/12/2025 tại Kỳ họp thứ 10. Luật có 35 điều và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026¹. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ đã đặt khung chat AI trên web, dùng AI trả lời tin nhắn hay làm ảnh, video quảng bá, có bốn điểm nên nắm trước.

1. Xác định vai: nhà cung cấp hay bên triển khai

Luật tách hai vai có nghĩa vụ khác nhau¹:

• Nhà cung cấp là tổ chức, cá nhân đưa hệ thống AI ra thị trường hoặc vào sử dụng dưới tên, thương hiệu của mình, dù hệ thống do mình tự phát triển hay do bên thứ ba phát triển (khoản 4 Điều 3).
• Bên triển khai là tổ chức, cá nhân sử dụng hệ thống AI thuộc phạm vi kiểm soát của mình trong hoạt động nghề nghiệp, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ; việc dùng cho mục đích cá nhân, phi thương mại không thuộc vai này (khoản 5 Điều 3).

Vai nào áp cho doanh nghiệp phụ thuộc cách hệ thống được đưa vào dùng, nên đây là việc cần xác định trước khi xem nghĩa vụ.

2. Nghĩa vụ minh bạch ở Điều 11

Điều 11 đặt các nghĩa vụ sau¹:

1. Hệ thống AI tương tác trực tiếp với con người phải được thiết kế và vận hành để người sử dụng nhận biết họ đang tương tác với hệ thống, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác (khoản 1, nghĩa vụ của nhà cung cấp).
2. Âm thanh, hình ảnh, video do hệ thống AI tạo ra phải được đánh dấu ở định dạng máy đọc theo quy định của Chính phủ (khoản 2, nghĩa vụ của nhà cung cấp).
3. Bên triển khai phải nói rõ khi đưa ra công chúng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra hoặc chỉnh sửa, nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác (khoản 3).
4. Âm thanh, hình ảnh, video mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải gắn nhãn dễ nhận biết để phân biệt với nội dung thật (khoản 4, nghĩa vụ của bên triển khai).
5. Thông tin minh bạch phải được duy trì suốt quá trình cung cấp hệ thống, sản phẩm hoặc nội dung cho người sử dụng; nghĩa vụ này áp cho cả nhà cung cấp và bên triển khai (khoản 5).

Hình thức gắn nhãn do Chính phủ quy định chi tiết (khoản 6), nên khi áp dụng doanh nghiệp cần đối chiếu thêm văn bản hướng dẫn.

3. Phân loại rủi ro trước khi đưa vào dùng

Luật chia hệ thống AI thành ba mức rủi ro: cao, trung bình và thấp (Điều 9). Mức trung bình gồm hệ thống có khả năng gây nhầm lẫn, tác động hoặc thao túng người sử dụng do họ không nhận biết được chủ thể tương tác là AI hoặc nội dung do AI tạo ra¹.

Nhà cung cấp tự phân loại hệ thống trước khi đưa vào sử dụng. Hệ thống rủi ro trung bình hoặc cao phải có hồ sơ phân loại, và kết quả phân loại được gửi tới Bộ Khoa học và Công nghệ qua Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo trước khi đưa vào sử dụng. Bên triển khai được kế thừa kết quả phân loại của nhà cung cấp; nếu sửa đổi, tích hợp hay thay đổi chức năng làm phát sinh rủi ro mới hoặc cao hơn thì phối hợp với nhà cung cấp phân loại lại (Điều 10).

4. Hạn chuyển tiếp cho hệ thống đang chạy

Hệ thống AI đã hoạt động trước ngày 01/03/2026 có thời hạn để đáp ứng nghĩa vụ của luật: 18 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực với hệ thống trong lĩnh vực y tế, giáo dục và tài chính; 12 tháng với các hệ thống còn lại. Trong thời hạn này hệ thống được tiếp tục hoạt động, trừ khi cơ quan quản lý xác định hệ thống có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng (Điều 35)¹.

Góc nhìn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Phần việc chuẩn bị chủ yếu là việc tổ chức nội bộ:

• Lập danh sách những chỗ doanh nghiệp đang dùng AI: khung chat trên web, trả lời tin nhắn, soạn văn bản, làm ảnh, video, giọng đọc. Ghi bên cạnh mỗi chỗ vai của doanh nghiệp và hệ thống do ai cung cấp.
• Ở những chỗ AI trò chuyện trực tiếp với khách, ghi rõ ngay đầu cuộc trò chuyện rằng khách đang trao đổi với trợ lý AI.
• Với ảnh, video, giọng đọc do AI tạo được đưa ra ngoài, gắn nhãn «do AI tạo» từ bây giờ và theo dõi văn bản quy định chi tiết của Chính phủ về hình thức gắn nhãn.

Bài tóm lược nội dung luật để tham khảo, không thay cho ý kiến tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.